|
Turcja
|
|
1. Informacje ogólne |
|
2. Kuchnia Turecka |
|
3. Obyczaje |
|
4. Informacje praktyczne |
|
5. Ważne informacje Polskiego MSZ |
|
| 1. Informacje
ogólne |
 |
|
Turcja jest krajem położonym na styku dwóch kontynentów - Europy
i Azji oraz na szlakach łączących cztery morza - Czarne, Marmara,
Egejskie i Śródziemne, przez tysiąclecia był terenem wędrówek wielu
cywilizacji. Od dawna Turcja fascynowała podróżników barwnością swej
wielowiekowej historii, bogactwem kultur i obyczajów, wspaniałymi
zabytkami. Jest krajem szczególnie interesującym zwłaszcza dla
historyków i znawców sztuki, znajdujących tu pamiątki kultur różnych
epok. Poruszajac sie wzdłuż wybrzeża równie często napotkamy tętniące
życiem miejscowości wypoczynkowe, jak i ciche osady rybackie bądź
niewielkie wioski. Najczęściej odwiedzanym regionem Turcji jest
wybrzeże Morza Egejskiego. Oprócz plaż w takich miastach jak Troja,
Pergamon czy Milet znajdują się tu liczne zabytki kultury greckiej,
rzymskiej i bizantyjskiej. W Stambule najciekawsza jest stara część
miasta, z założonym jeszcze przez Rzymian Hipodromem, z sułtańskim
kompleksem pałacowym Topkapi, ze słynną świątynią Hagia Sophia, z setką
muzułmańskich meczetów, z Wielkim Bazarem. Stołeczna Ankara z Muzeum
Kultur Anatolijskich i Mauzoleum Ataturka, podziemne miasta Kapadocji,
starożytny Efez, legendarna Troja, czy Pamukkale ze spływającą
kaskadami po wapiennych tarasach ciepłą wodą, to niektóre warte
bliższego poznania miejsca w Turcji. Tym zaś, którzy nad zwiedzanie
kraju przedkładają beztroski urlop polecamy wypoczynek na Riwierze
Tureckiej - nadmorskim pasie plaż i kurortów wypoczynkowych, wymarzonym
miejscu dla turystów Turcja to również kraj wielkich kontrastów, tutaj
bowiem spotykają się liczne kultury i ludy, a swoista mieszanka
archaiczności zaklętej w zabytkach kultury i sztuki w ciekawy sposób
łączy się z najnowszymi osiągnięciami techniki i nowoczesnymi ośrodkami
turystycznymi, które odwiedzającym Turcję turystom oferują szereg
luksusowych hoteli i apartamentów. Ten niezwykły kraj położony na styku
dwóch kontynentów Europy i Azji to nie tylko bogactwo pradawnej
cywilizacji, unikatowe zabytki islamskie i europejskie, ale coś jeszcze
- kultura, kryjąca w sobie tajemnicę, w naturalny sposób zespolona z
religią islamu i specyficzną, odmienną od naszej tradycją i
obyczajowością. Tym, którzyh naprawdę chcą poczuć ducha Turcji,
polecamy wycieczkę do Istanbułu. Na tamtejszym bazarze (Grand Bazaar)
znajdziemy ślady tureckiej sztuki i obyczajowości zaklęte w tysiącu
świecidełek, barwnych dywanach i chustach oraz oryginalnych pamiątkach.
|
| 2. Kuchnia turecka |
 |
|
|
Kuchnia
turecka to kuchnia pochodząca z terytorium Turcji.
Spotyka się tam dania popularne na całym Bliskim Wschodzie takie jak: -
baba ghanoush; - pilav - pilaf; - kebab (kebap; Najsłynniejsze danie -
kebab (danie z rusztu lub smażone w małych kawałkach) - jest przykładem
współczesnej, prostej kuchni tureckiej w stylu fast food. Najczęściej
jest to kurczak lub baranina. Turcy piją herbatę podawaną w małych
szklaneczkach w kształcie tulipanów, bardzo gorącą i słodką. Natomiast
kawa podawana jest na trzy sposoby: słodka sekarli, bez cukru sade i
półsłodka orta. Popularne są także soki i napary wiśniowe i jabłkowe.
Narodowym napojem Turków jest raki, anyżowa wódka o lekkim smaku
lukrecji. Podawana silnie schłodzona i zmieszana pół na pół z wodą
staje się koloru mlecznego i nazywana jest "mlekiem lwa". Kuchnia
turecka bogata jest w słodycze takie jak : baklava, kadayifi, helva,
lokum i acibadem kurabiyesi. Popularny jest też ayran - słonawy i dość
rzadki jogurt do picia.
|
| 3. Obyczaje |
 |
|
|
Islam
Turcja jest krajem muzułmańskim, co wymaga od obcokrajowców
przestrzegania określonych zachowań, szczególnie przy zwiedzaniu miejsc
kultu religijnego (w meczetach należy przed wejściem zdjąć obuwie,
kobiety nie mogą wchodzić z odkrytymi głowami i ramionami, w szortach).
Również podczas podróżowania po wschodnich rejonach Turcji kobiety nie
powinny mieć odsłoniętych nóg, ramion. Ewentualne pytania, np. o drogę,
należy kierować (szczególnie mężczyźni) do mężczyzn. Nieznajomość
języków obcych wśród ludności na prowincji może być przyczyną
nieporozumień i potraktowania pytania jako próby zaczepki.
Święta Ponieważ daty świąt
muzułmańskich ustalane są według kalendarza muzułmańskiego hidżra
(opartego na roku księżycowym), zmieniają się one co roku. W święta
zamknięte są urzędy publiczne, a sklepy i punkty usługowe działają
normalnie.
Łaźnie Turcy słyną z pięknych
łaźni (hammam), które umożliwiają mieszkańcom spełnienie wysokich
wymagań stawianych przez islam w zakresie higieny osobistej.
|
| 4. Informacje praktyczne |
 |
|
|
Dni pracy urzędów
Poniedziałki - piątki w godz. 9.00-17.00.
Załatwianie jakichkolwiek formalności jest uciążliwe i długotrwałe.
Należy liczyć się z żądaniem ponoszenia nie zawsze uzasadnionych opłat.
Możliwe jest uzyskanie zwrotu podatku VAT. Wniosek z załączonymi
dowodami zakupu należy przesłać do Ministerstwa Finansów Republiki
Turcji, przy czym czas oczekiwania na zwrot jest bardzo długi.
Sklepy Większość sklepów (z
wyjątkiem sklepów wielkich sieci handlowych, jak Real, Migros itp.) nie
ma określonej godziny zamknięcia; pracują one zazwyczaj, szczególnie w
sezonie letnim, do ostatniego klienta.
Restauracje Szczególnie we
wschodnich rejonach Turcji w okresie ramadanu restauracje są nieczynne
aż do godziny iftar (zazwyczaj godzina zachodu słońca), o której można
zjeść pierwszy posiłek. Należy unikać wówczas jedzenia czegokolwiek w
miejscach publicznych (na ulicy, w parku itp.).
VAT Możliwe jest uzyskanie
zwrotu podatku VAT. Wniosek z załączonymi dowodami zakupu należy
przesłać do Ministerstwa Finansów Republiki Turcji, przy czym czas
oczekiwania na zwrot jest bardzo długi.
|
| 5. Ważne informacje Polskiego MSZ |
 |
|
| WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE |
 |
|
|
Od obywateli polskich wymagane są wizy uprawniające do wjazdu i pobytu
na terenie Turcji. Wizę turystyczną można uzyskać przy wjeździe; koszt
- 15 USD (lub 10 EUR). Wiza ta uprawnia do pobytu przez okres 30 dni
bez prawa wykonywania pracy i nie może być przedłużona. Taką samą wizę
uzyskuje się na przejazd przez Turcję tranzytem. W przypadku
przedłużenia pobytu na podstawie wizy turystycznej należy liczyć się
przy wyjeździe z koniecznością wniesienia kary pieniężnej w wysokości
zależnej od przedłużenia czasu pobytu, nie mniejszej jednak niż 100
USD, oraz z zakazem ponownego wjazdu do Turcji przez okres równy
okresowi nielegalnego pobytu na terenie Turcji. W skrajnych
przypadkach, np. przedłużenia pobytu o parę miesięcy, możliwa jest
również deportacja (na koszt osoby deportowanej) oraz zakaz wjazdu do
Turcji na czas nieokreślony. Wymagany okres ważności paszportu przy
wjeździe do Turcji wynosi 6 miesięcy, przy czym zasada ta nie jest
ściśle przestrzegana w przypadku turystów w grupach zorganizowanych
(mających opłacone wcześniej świadczenia na czas pobytu i bilet
powrotny na określony dzień). Paszport nie może wzbudzać podejrzeń co
do jego autentyczności. Od osób przyjeżdżających do Turcji w ramach
grup zorganizowanych za pośrednictwem biur turystycznych nie wymaga się
posiadania określonej kwoty środków pieniężnych. Osoby przyjeżdżające
indywidualnie mogą być poproszone o okazanie środków finansowych na
czas pobytu, przy czym zależy to głównie od woli urzędnika. O wizy
innego rodzaju (w celu wykonywania pracy, nauki, wykonywania zawodu -
np. wizy dla kierowców) należy ubiegać się w przedstawicielstwach
dyplomatycznych Turcji (w Ambasadzie Turcji w Warszawie). Przy
ubieganiu się o wizę do pracy należy przedłożyć zgodę na wykonywanie
pracy przez obcokrajowca, którą wydaje Ministerstwo Pracy i Spraw
Socjalnych Republiki Turcji. Osoby przebywające na terenie Turcji
występują bezpośrednio do ministerstwa, natomiast osoby przebywające
poza granicami Turcji - do tureckiego przedstawicielstwa
dyplomatycznego we własnym kraju. Czas oczekiwania na zgodę wynosi 90
dni. Bliższe informacje podane są na stronie ministerstwa:
www.csgb.gov.tr . Studenci uzyskują tzw. wizę studencką na podstawie
akceptacji przez placówkę naukową. W każdym przypadku uzyskania wizy
uprawniającej do pobytu przez okres dłuższy niż 30 dni należy wystąpić
do miejscowego Wydziału ds. Obcokrajowców Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych o wydanie zgody na pobyt na czas określony (tzw. ikamet
tezkeresi). Wniosek należy złożyć pod koniec pierwszego miesiąca
pobytu. Natomiast wniosek o przedłużenie posiadanej już zgody na pobyt
na czas określony należy złożyć w ciągu 15 dni od daty upływu jej
ważności. Zgoda na pobyt na czas określony uprawnia do wielokrotnych
wyjazdów i wjazdów przez okres jej ważności, bez konieczności
uzyskiwania wizy. O pobyt stały mogą ubiegać się również obywatele
polscy, którzy nabyli na własność mieszkanie czy dom.
|
| PRZEPISY CELNE |
 |
|
|
Brak ograniczeń w przywozie środków płatniczych, przy czym większe sumy
(ponad 5000 USD) należy zgłosić przy wjeździe, by - jeśli nie zostaną
wydane - nie było problemu z ich wywozem. Ilość przywożonych artykułów
(ubrania, artykuły żywnościowe, sprzęt turystyczny itp.) nie może
wskazywać na ich inne przeznaczenie niż do celów osobistych. Nie wolno
wywozić z Turcji przedmiotów o charakterze zabytkowym, historycznym -
nawet najmniejszych wręcz kawałków starych rzeźb, płaskorzeźb itp. |
| PRZEPISY PRAWNE |
 |
|
|
W Turcji obowiązuje zakaz posiadania broni bez zezwolenia. Nie można
też posiadać noży o ostrzach dłuższych od palca serdecznego ani noży
sprężynowych. Obowiązuje całkowity zakaz posiadania narkotyków, nawet
na potrzeby własne. Zaleca się, by osoby, które pozostawiały samochód
bez nadzoru, sprawdziły przed wyjazdem, czy nie ma śladów ingerencji
(czy nie umieszczono w pojeździe narkotyków bez wiedzy właściciela
pojazdu). Na terenie Turcji znajduje się dużo wyraźnie oznakowanych
obiektów wojskowych. Nie należy w ich pobliżu robić zdjęć, zatrzymywać
się, rozbijać namiotu itp. Nie ma obowiązku meldunkowego, wyjąwszy
meldunek w hotelach. Nie należy zostawiać paszportu do dyspozycji
hotelu na czas pobytu, a jedynie okazać go przy załatwianiu formalności
meldunkowych, co może wiązać się z koniecznością opłacenia z góry
całego okresu pobytu w hotelu.
|
| MELDUNEK |
 |
|
|
Nie ma obowiązku meldunkowego, wyjąwszy meldunek w hotelach. Nie należy
zostawiać paszportu do dyspozycji hotelu na czas pobytu, a jedynie
okazać go przy załatwianiu formalności meldunkowych, co może wiązać się
z koniecznością opłacenia z góry całego okresu pobytu w hotelu.
|
| UBEZPIECZENIE |
 |
|
|
Od turystów nie wymaga się ubezpieczenia osobowego. Wskazane jest
wykupienie przed przyjazdem do Turcji ubezpieczenia, które pokrywałoby
ewentualne wydatki z powodu choroby lub wypadku drogowego. Przy
kupowaniu ubezpieczenia w ramach pakietu usług biura podróży należy
zwrócić uwagę na zakres ubezpieczenia, szczególnie zaś na zakres
zdarzeń, za które ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności.
|
| SZCZEPIENIA, SŁUŻBA ZDROWIA |
 |
|
|
Nie ma wymogu dokonywania szczepień. Jednak zaleca się szczepienia
przeciwko żółtaczce, gdyż w razie poważniejszych usług medycznych (np.
operacja) wymaga się okazania zaświadczenia o szczepieniu. Brak
zagrożeń epidemiologicznych. Służba zdrowia jest w przeważającej
większości prywatna. Wizyta u lekarza (bez zabiegów) kosztuje ok. 30
USD, dzień pobytu w szpitalu - ok. 50 USD. Zabiegi są bardzo drogie.
Większe szpitale mają podpisane umowy z ubezpieczycielami i honorują
polisy ubezpieczeniowe. W mniejszych miejscowościach należy liczyć się
z koniecznością dokonania opłaty gotówką (należy wówczas wziąć fakturę
za usługę i wystąpić o zwrot kosztów do ubezpieczyciela). Wyposażenie
szpitali jest na dobrym poziomie.
|
| INFORMACJE DLA KIEROWCÓW |
 |
|
|
Osoby podróżujące do Turcji samochodem, którego nie są właścicielami,
muszą mieć przy sobie notarialną zgodę właściciela pojazdu na jego
użytkowanie, przetłumaczoną na język turecki przez tłumacza
przysięgłego i zalegalizowaną przez Ambasadę Turcji w Warszawie.
Wymagane jest ubezpieczenie OC dla pojazdu i zielona karta. Pojazdy
wpisywane są do paszportu (podobnie sprzęt elektroniczny). W razie
kasacji pojazdu (lub urządzenia elektronicznego) należy wypisać go z
paszportu w najbliższym urzędzie celnym na podstawie zaświadczenia z
policji o zniszczeniu lub kradzieży. Polskim prawem jazdy można się
posługiwać bez ograniczeń czasowych. Jednakże osoby, które zamierzają
przebywać w Turcji przez dłuższy czas, powinny mieć przy sobie
potwierdzone przez notariusza lub konsulat tłumaczenie prawa jazdy. W
razie utraty prawa jazdy należy zgłosić się na policję i uzyskać
protokół kradzieży (lub zagubienia), który będzie stanowić podstawę do
starania się po powrocie do Polski o nowe prawo jazdy. Na drogach
należy zachować szczególną ostrożność, gdyż kierowcy tureccy nie
przywiązują nadmiernej uwagi do zasad ruchu drogowego. W razie wypadku
należy pozostawić pojazd na miejscu zdarzenia do czasu przyjazdu
policji.
|
| PODRÓŻOWANIE PO KRAJU |
 |
|
|
Osoby podróżujące indywidualnie mogą korzystać z dobrze rozwiniętej
sieci połączeń lotniczych (www.thy.com ), nielicznych połączeń
kolejowych (www.tcdd.gov.tr ) oraz bardzo dobrze rozwiniętej
komunikacji autobusowej. Niektóre mniejsze firmy autobusowe świadczą
usługi w określonych regionach, inne zaś, większe - na terenie całego
kraju. Ponadto na miejscu można wypożyczyć samochód. Uprzedza się, by
nie korzystać z wypożyczalni ulicznych: 2, 3 samochody przy chodniku,
biuro na stoliku. Najczęściej pojazdy te nie są w pełni sprawne i nie
mają ważnych i kompletnych dokumentów. Przy wypożyczeniu właściciel
żąda wpłacenia kaucji lub pozostawienia paszportu. Należy absolutnie
unikać pozostawiania paszportu. W rejonach o charakterze typowo
turystycznym nie ma problemu z noclegiem w stosunkowo tanich
pensjonatach i hotelikach (ceny od 5 USD za nocleg od osoby). Brak
rozwiniętej bazy turystycznej na wschodzie Turcji. Nie zaleca się
podróżowania po wschodnich rejonach Turcji indywidualnie; jeśli już, to
w paroosobowych grupach. Turyści nie powinny przyjmować w prezencie
bądź kupować wydawnictw (płyty, kasety, publikacje) w języku
kurdyjskim, gdyż mimo oficjalnego uznania przez władze miejscowe języka
kurdyjskiego za język mniejszości narodowej służby porządkowe mają
negatywny stosunek do osób posiadających takie wydawnictwa
(zatrzymanie, przeszukiwanie bagażu, składanie wyjaśnień). |
| BEZPIECZEŃSTWO |
 |
|
|
W dużych miastach zdarzają się przypadki rozboju (wyrywanie torebek).
Można spotkać się też z propozycjami nabycia narkotyków lub ich
przewozu. W związku ze zdarzającymi się, co prawda sporadycznie,
zamachami bombowymi, w tym również w miejscowościach turystycznych,
zaleca się niekorzystanie z publicznych środków transportu, unikanie
miejsc publicznych (targi, dworce autobusowe itp.). |
| Staramy
się aby informacje były jak najczęściej aktualizowane (ostatnia
aktualizacja - lipiec 2008). Za błedy w tekstach przepraszamy. Żródła
danych: MSZ (http://www.msz.gov.pl), Wikipedia
(http://pl.wikipedia.org/), inne. |